Một quyết định mang tính bảo hộ

KTĐT - Việc Liên minh châu Âu (EU), thị trường lớn nhất thế giới, mới đây quyết định kéo dài thêm 15 tháng thời hạn áp thuế chống bán phá giá đối với mặt hàng giày da nhập khẩu từ Việt Nam và Trung Quốc, thêm một lần nữa chứng tỏ vẫn còn đấy chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch ngay cả ở những nơi phản đối nó nhất và nó cũng bộc lộ sự chia rẽ sâu sắc trong nội bộ các nước thành viên EU xung quanh vấn đề này.

Từ năm 2006, giày mũ da của Việt Nam vào thị trường EU đã gặp quá nhiều khó khăn khi lần đầu tiên bị áp thuế chống bán phá giá 10% (chưa cộng với mức thuế hiện hành). Và hoạt động sản xuất, xuất khẩu giày dép của các doanh nghiệp Việt Nam càng khó khăn hơn khi EU chấm dứt Quy chế ưu đãi thuế quan phổ cập dành cho các nước nghèo (GSP) từ ngày 1/1/2009. Lần này khi EC quyết định kéo dài thời hạn áp thuế chống bán phá giá giày mũ da của Việt Nam thêm 15 tháng, không chỉ gây thiệt hại lớn cho ngành công nghiệp giày da của Việt Nam, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người tiêu dùng châu Âu. Điều này được thể hiện rõ qua những phản ứng gay gắt từ các nước thành viên.
Một số chính phủ châu Âu như Anh, Hà Lan, Đan Mạch, Phần Lan... cùng nhiều nhà sản xuất và bán lẻ hàng đầu châu lục này, như Liên minh ngành giày châu Âu; Tổ chức Thương mại châu Âu (EuroCommerce); Hiệp hội ngoại thương châu Âu (FTA… đã phản đối quyết định trên của EC, cho rằng việc làm này không khách quan, không những ảnh hưởng tới người tiêu dùng châu Âu mà còn gây khó khăn cho quá trình phục hồi kinh tế của EU. Các chính phủ và tổ chức trên kêu gọi EC hủy bỏ ngay quyết định vô lý kể trên.
Với thế mạnh, EU là thị trường truyền thống, chiếm tỷ trọng lớn nhất của ngành sản xuất giày của Việt Nam (trên Mỹ và Nhật Bản), việc EC áp các biểu thuế chống bán phá giá trong suốt hơn 3 năm qua đã gây ảnh hưởng không nhỏ tới ngành giày da của Việt Nam, đặc biệt tác động đến gần 1 triệu lao động trong ngành này. Hành động đó của EC đã đi ngược lại chính sách chung mà EU vẫn tuyên bố, là thúc đẩy tự do hóa thương mại, chống sự quay lại của chủ nghĩa bảo hộ và làm giảm hiệu quả của các chương trình trợ giúp xóa đói, giảm nghèo mà EC và các nước thành viên EU dành cho Việt Nam, đặc biệt tác động tiêu cực tới quan hệ đang phát triển tốt đẹp giữa Việt Nam với tổ chức châu lục này.
Không chỉ đi ngược lại chính sách chung của EU là thúc đẩy tự do hóa thương mại, chống sự quay lại của chủ nghĩa bảo hộ, quyết định kéo dài thời hạn áp thuế chống bán phá đối với giày da Việt Nam trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế hiện nay còn bị coi là một trong những rào cản thương mại, là chủ trương làm sống lại (chứ không phải đẩy lùi) chính sách bảo hộ mậu dịch để gây cản trở cho các nước xuất khẩu.
Vẫn biết thuế chống bán phá giá là một trong những biện pháp được Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) công nhận là hợp pháp nhằm tạo ra sự cạnh tranh công bằng cho nền kinh tế thế giới nhưng biện pháp này đang bị một số quốc gia lạm dụng để bảo hộ cho các ngành sản xuất trong nước. Ai cũng biết rằng lợi thế số một của Việt Nam là giá nhân công rẻ, và vì thế chi phí sản xuất đương nhiên không thể đem so sánh với các quốc gia khác. Việc EC lấy giá giày của Việt Nam để so sánh với sản phẩm cùng loại đến từ các nhà sản xuất khác, bị dư luận chung đánh giá là "khiên cưỡng và độc đoán". Vả lại, trong quá trình cạnh tranh, mọi doanh nghiệp, quốc gia đều phải phát huy tối đa các lợi thế sẵn có của mình. Bên cạnh đó, việc áp dụng khoa học công nghệ hiện đại khiến ngành giày da của Việt Nam thời gian gần đây đạt được nhiều bước tiến quan trọng, và điều đó cần được nhìn nhận là một nỗ lực nhằm tăng sức cạnh tranh, chứ không phải là một biểu hiện "bóp méo chi phí sản xuất" - như từ ngữ nặng nề mà phía EU sử dụng.
Phương Hoa